W dniach 1-2.07.2026 r. odbył się VI Kongres Statystyki Polskiej, organizowany przez Główny Urząd Statystyczny i Polskie Towarzystwo Statystyczne. Wśród licznych debat odbyła się sesja pt. „Dane w zarządzaniu lokalnym. Perspektywa samorządu”, moderowana przez Zastępcę Dyrektora Urzędu Statystycznego w Warszawie -Tomasza Zegara. Dyskusja poświęcona była praktycznym aspektom wykorzystania danych statystycznych w zarządzaniu jednostkami samorządu terytorialnego oraz przyszłości współpracy między statystyką publiczną a samorządami. Jak podkreślali uczestnicy, temat ten nabiera szczególnego znaczenia w warunkach rosnących oczekiwań informacyjnych, transformacji cyfrowej oraz konieczności podejmowania decyzji opartych na rzetelnych danych.

W dyskusji podkreślono, że skuteczne zarządzanie lokalne wymaga przejścia od samego gromadzenia danych do ich rzeczywistego wykorzystania w procesach decyzyjnych. Dane stają się wartościowe dopiero wtedy, gdy są zrozumiałe i wykorzystywane do podejmowania decyzji publicznych. Jednocześnie zarówno przedstawiciele statystyki publicznej, jak i samorządów wskazywali, że rosną oczekiwania wobec jakości, aktualności i szczegółowości informacji wykorzystywanych w zarządzaniu lokalnym.

Z perspektywy samorządów najważniejsze potrzeby dotyczą łatwego dostępu do danych, ich szybkiej dostępności oraz możliwości analizy na coraz niższych poziomach agregacji. Dla dużych miast oznacza to dane dla dzielnic czy osiedli, a dla gmin wiejskich – dla poszczególnych sołectw. Wskazywano również na problem zbyt późnej publikacji części danych statystycznych, co ogranicza ich wykorzystanie m.in. przy przygotowywaniu raportów o stanie gminy. Szczególnie istotne pozostają dane demograficzne, które są podstawą decyzji dotyczących edukacji, usług publicznych czy planowania rozwoju lokalnego.

Przedstawiciele statystyki publicznej wskazywali, że odpowiedzią na potrzeby samorządów są rozwijane bazy danych, dashboardy, badania eksperymentalne oraz integracja danych administracyjnych. Szczególnie duże znaczenie przypisano nowemu podejściu opartemu na tzw. „śladach życia”, pozwalającemu lepiej identyfikować rzeczywistą liczbę osób przebywających na danym obszarze, a także pracom nad wykorzystaniem danych od gestorów prywatnych, w tym w przyszłości potencjalnie danych telekomunikacyjnych.

W debacie wielokrotnie podkreślano, że wyzwaniem pozostaje niski potencjał analityczny wielu małych gmin. Samorządy często nie dysponują kadrami zdolnymi do samodzielnego integrowania i interpretowania danych z różnych źródeł. Z tego powodu pojawił się postulat tworzenia ponadgminnych zespołów analitycznych, np. na poziomie powiatów, które mogłyby wspierać lokalne samorządy w analizach, przygotowywaniu strategii rozwoju oraz procesach planistycznych.
Jednym z najważniejszych wniosków sesji było uznanie, że dalszy rozwój współpracy powinien opierać się na partnerstwie, współtworzeniu rozwiązań oraz stałym dialogu o potrzebach informacyjnych. Uczestnicy podkreślali, że statystyka publiczna dysponuje wysokim poziomem wiarygodności i coraz lepiej odpowiada na potrzeby odbiorców, jednak równie ważne pozostaje rozwijanie kompetencji użytkowników danych. Ostatecznie kluczowe pytanie sesji brzmiało: czy jesteśmy gotowi do podejmowania decyzji w oparciu o dane? W odpowiedziach dominowało przekonanie, że zarówno statystyka publiczna, jak i samorządy są na dobrej drodze, jednak pełne wykorzystanie potencjału danych wymaga dalszych inwestycji w kompetencje, narzędzia analityczne i kulturę zarządzania opartą na faktach.